Konu: Türk evi
Tekil İleti gösterimi
Eski 12-20-2015, 10:50   #54
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,321
Post Cevap: Türk evi

2.Çivi ve çivileme

Bilindiği gibi çivi, hem demirden hem de ağaçtan yapılır. Kazık da, aynı zamanda bir çiviydi. Bu nedenle eski Türklerdeki bu anlayışlar, çoğu zaman birbirine karışmıştır. Örnek olarak Uygurlarda "talguk" sözü, hem çivi hem de kazık anlayışını karşılıyordu. Bir Uygur yazısında, "beş yüz demir kazık veya çivi" den yani, " beş yüz temir talguk" , denmek yoluyla söz açılıyordu. Herhalde bu "talguk" sözü, dalmak ya da daldırmaktan gelen bir deyiş olsa gerekti. XI. yüzyılda Ortaasyanın batı kesimlerinde oturan Türklerde ise, aynı deyişin anlamının, biraz daha değişmiş olduğunu görürüz. Bu çağda "talguk", baltanın sapını sıkıştırmak için çakılan çivi demekti.

Kazık ile çivi aslında zaman zaman eski Türklerce de biri birilerinden ayırd edilmişlerdi. Uygur Türkleri kazık için "kazguk" diyorlardı. Eski Uygur yazılarında "demir kazığı yere çakmak" karşılığı olarak, "temir kazukug yere tokısar" sözüyle karşılanıyordu. XI. yüzyılda Ortaasyanın Batı kesimlerinde oturan Türkler ise, herhalde "kazınmak" kökü ile ilgili olarak, kazık için "kazunguk" demişlerdi. Bu sözden alınarak "kutup yıldızı" için, "temir kazunguk" denmiştir. Bu; demirden yapılmış kazık demektir. Oğuz destanında ise bu, "kazuk" olarak görülmektedir.

Çivi için, Türkler tarafından söylenen diğer önemli bir deyiş de, "kadak" idi. Çivilemek de, "kadamak" fiiliyle söyleniyordu. Derleme sözlüğüne göre bu anlayış ile deyişler, Anadolu köylerinde yaşamaktadır. Anadoluda kadamak daha çok "çivi çakmak" için söyleniyordu. Altaylardaki Şor Türkleri çiviye "kadık; Çağatay Türk kültür çevresinde ise çivi için, "kadak" deniyordu. Bu deyiş sonradan Moğollar ile Moğolların Batı kesimlerinden olan Kalmuklara da geçmişti.

Anadolu köylerinde çivi için söylenen "eğseri" sözü de vardır. Arap-Fars kültüründen gelen "mıh, mıhlamak" sözü ise, XI. yüzyıllarda Batı Türkleri; Mısır-Kıpçak Türk kültür çevreleri arasında yayılmaya başlamıştı.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
 
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56